Types of Goods

1. Public good ဆိုတာ တစ္ဦးတစ္ေယာက္ရဲ ႔ သုံးစြဲၿခင္းက တၿခားသူေတြရဲ ႔ သုံးစြဲနိုင္မႈ႔ကို ထိခိုက္မႈ႔၊ ေလ်ာ႔က်မႈ႔ မရွိနိုင္ေၾကာင္း ဆိုလိုတာပါ။ တစ္ဦးရဲ ႔ သုံးစြဲနိုင္မႈ႔ကို ေနာက္တစ္ဦးက တားၿမစ္ပိုင္ခြင္႔မရွိသလို သုံးစြဲမႈ႔ကို ဖယ္ထုတ္လို႔လည္း မရပါဘူး။ ဥပမာ – မီးၿပတိုက္ကို သေဘၤာတိုင္းက လမ္းညႊန္အၿဖစ္ အသုံးၿပဳေနၾကေပမယ္႔လည္း ဒီမီးၿပတိုက္ကို သုံးစြဲနိုင္မႈ႔ ၊ အသုံးခ်နိုင္မႈ႔ အေနအထားေလ်ာ႔က်သြားၿခင္းမရွိပါဘူး။ အဲဒီသေဘာပါ။

2. Private Good – Public good ရဲ ႔ ဆန္႔က်င္ဘက္ၿဖစ္ပါတယ္။ Public Good လိုမ်ဳိး Free good သေဘာမ်ဳိးမဟုတ္ပါဘူး။ ဒီကုန္စည္ကို ဝယ္နိုင္စြမ္းအားမရွိတဲ႔ သူေတြကို အလိုလိုဖယ္ထုတ္ၿပီး ၿဖစ္ပါတယ္။ ဒါ႔အၿပင္ တစ္ဦးက သုံးစြဲလုိက္ၿပီဆိုရင္ ေနာက္တစ္ဦးက သုံးစြဲခြင္႔ မရရွိေတာ႔တာမ်ဳိးပါ။ ဥပမာ – ေပါင္မုန္႔ကို လူတစ္ေယာက္က စားသုံးလိုက္ၿပီးဆိုရင္ အဲဒီစားသုံးလိုက္တဲ႔ ေပါင္မုန္႔ကို ေနာက္လူတစ္ေယာက္ စားသုံးခြင္႔မရွိေတာ႔ပါဘူး။

3. Inferior Good – ကုန္ည႔ံ ၿဖစ္ပါတယ္။ စားသုံးသူတစ္ေယာက္ရဲ႔ ဝင္ေငြတိုးတက္လာၿပီဆိုရင္ အဲဒီကုန္စည္ရဲ ႔ ဝယ္လိုအား က်ဆင္းသြားတာပါပဲ။ မၿဖစ္မေနအၿဖစ္သာ ဒီကုန္စည္ကို စားသုံးရတဲ႔ သေဘာၿဖစ္ပါတယ္။

4. Normal Good – Inferior good နဲ ႔ ဆန္႔က်င္ပါတယ္။ စားသုံးသူရဲ ႔ ဝင္ေငြတိုးတက္လာတာနဲ႔ အမွ် ကုန္စည္ရဲ ႔ ဝယ္လိုအားလည္း တိုးတက္လာတဲ႔ ကုန္စည္မ်ဳိးၿဖစ္ပါတယ္။

5. Substitute Good – တစ္ခုမရွိရင္ တစ္ခု အစားထိုးသုံးစြဲနိုင္တဲ႔ ကုန္စည္မ်ဳိးၿဖစ္ပါတယ္။ Law Of Demand အရ ကုန္စည္တစ္ခုရဲ႔ ေစ်းနႈန္းတက္လာရင္ ထုိကုန္စည္ကို ဝယ္ယူမႈ႔နည္းပါးလာၿပီး အစားထိုးကုန္စည္ရဲ ႔ ဝယ္လိုအားတက္ပါမယ္။ ဒါကို Substitution Effect လို႔ ေခၚပါတယ္။

6. Complementary Good – တြဲဖက္စားသုံးရတဲ႔ ကုန္စည္ၿဖစ္ပါတယ္။ ကုန္စည္တစ္ခုရဲ ႔ ေစ်းနႈန္းတက္တယ္ဆိုရင္ သူနဲ႔ တြဲဖက္စားသုံးရတဲ႔ ကုန္စည္ရဲ ႔ ဝယ္လိုအားကလည္း အလိုလို လိုက္က်မွာၿဖစ္တယ္။

7. Necessity Good- Normal good နဲ႔ ပုံစံတူပါတယ္။ ဒါေပမယ္႔ တိုးတက္လာတဲ႔ ဝင္ေငြနႈန္းထက္ တိုးလာတဲ႔ demand က နည္းပါတယ္။ ေရ၊ အစားအစာစတဲ႔ အေၿခခံက်တဲ႔ကုန္စည္ေတြ၊ မရွိရင္ ကြ်န္မတို႔ အသက္ရွင္ေနထိုင္လို႔မရတဲ႔ ကုန္စည္မ်ဳိးကို ဆုိလိုပါတယ္။

8. Luxury Good – ဝင္ေငြတိုးတက္လာမႈ႔နႈန္းထက္ ပိုမို Demand ပိုမိုတိုးတက္လာတဲ႔ ကုန္စည္မ်ဳိးၿဖစ္ပါတယ္။

9. Durable Good – တခါဝယ္ထားရုံနဲ႔ အခ်ိန္အေတာ္ၾကာ အသုံးၿပဳလို႔ရတဲ႔ ကုန္စည္မ်ဳိးၿဖစ္ပါတယ္။

10. Neutral Good – ဝယ္လိုအားက ဝင္ေငြ အေပၚ မွီတည္ၿခင္းမရွိတဲ႔ ကုန္စည္မ်ဳိး ၿဖစ္ပါတယ္။

11. Giffen Good – ကုန္စည္ရဲ ႔ ေစ်းနႈန္း တက္လာေသာ္လည္း ထိုကုန္စည္ရဲ ႔ ဝယ္လိုအားတက္လာတဲ႔ ကုန္စည္မ်ဳိးၿဖစ္ပါတယ္။ Law of Demand နဲ႔ Substitution Effect မသက္ေရာက္နိုင္ပါဘူး။ ဘာေၾကာင္႔လဲဆိုေတာ႔ အစားထိုးသုံးမယ္႔ ကုန္စည္မရွိတဲ႔အတြက္ ၿဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင္႔ အနာဂတ္မွာ ေစ်းပိုတက္လာမွာစိုးတဲ႔ အတြက္ အခု ေစ်းတက္လာေသာ္လည္း ပိုမိုဝယ္ယူထားၿခင္းၿဖစ္ပါတယ္။

12. Capital Good – သုံးစြဲနိုင္မယ္႔ တၿခားကုန္စည္(other products for consumption)ေတြ ထုတ္လုပ္နိုင္ဖို႔ အသုံးၿပဳရတဲ႔ ကုန္စည္အမ်ဳိးအစားၿဖစ္ပါတယ္။ ဥပမာ- ကားကို သာမာန္အားၿဖင္႔ consumer good အေနနဲ႔ ၿမင္ၾကပါတယ္။ တစ္ဦးတစ္ေယာက္က အသုံးၿပဳတယ္ဆိုရင္ ဒါက consumer good ပါ။ ဒါေပမယ္႔ truck ကားလိုမ်ဳိး ကုန္ပစၥည္းသယ္ယူပို႔ေဆာင္ရာ လုပ္ငန္းခြင္ေတြမွာ အသုံးၿပဳတယ္ဆိုရင္ ဒီ truck ကားဟာ capital good ၿဖစ္ပါတယ္။

13. Intangible Good – ကိုင္တြယ္ထိေတြ႔လို႔ မရတဲ႔ ကုန္စည္အမ်ဳိးအစားၿဖစ္ပါတယ္။ ဒါကို service နဲ႔ ေရာေထြးမၿမင္ဖို႔ အေရးၾကီးပါတယ္။ ဥပမာ – ဆံပင္ညွပ္တာမ်ဳိးက service ေပးတာပါ။ လုပ္သား (labour) က လုပ္ေပးတာမ်ဳိးပါ။ Intangible good ကေတာ႔ ကိုင္တြယ္လို႔မရတဲ႔ အရာဝတၳဳ (object) ၿဖစ္ပါတယ္။ ဥပမာ- Internet ကေန download လုပ္ထားတဲ႔ ရုပ္ပုံေတြ ၊ စာအုပ္ေတြ၊ သီခ်င္းေတြ ၿဖစ္ပါတယ္။

14. Free Good – ရွားပါးမႈ႔မရွိတဲ႔ ကုန္စည္မ်ဳိးကို ဆိုလိုပါတယ္။ အဲဒီကုန္စည္ကို သုံးစြဲမႈ႔အတြက္ zero Opportunity cost ပဲၿဖစ္ရပါမယ္။ အလကားရတာမ်ဳိးကို မဆိုလိုပါဘူး။ ဥပမာ – promotion တစ္ခုက ပစၥည္းလက္ေဆာင္ရတာမ်ဳိးက free good မဟုတ္ပါဘူး။ အဲဒီကုန္စည္က ရွားပါးအရင္းအၿမစ္ (Scarce Resources)ေတြကို အသုံးၿပဳထားရင္ အလကားရေပမယ္႔လည္း ဒါ free good မဟုတ္ေတာ႔ပါဘူး။ လူတစ္ေယာက္ရဲ ႔ တီထြင္မႈ႔ (ဥပမာ- software) တစ္ခုကို တၿခားသူေတြအားလုံးက အခမဲ႔ အသုံးၿပဳနိုင္တယ္။ ဒီလိုအသုံးၿပဳလို႔ ကုန္ခမ္းသြားၿခင္းမရွိလည္း မရွိရပါဘူး။ အဲဒီလိုကုန္စည္မ်ဳိးကို free good လို႔ေခၚပါတယ္။

15. Merit Good ကေတာ႔ အခုေခတ္ကာလမွာ အသုံးနည္းတဲ႔ ေဝါဟာရၿဖစ္ပါတယ္။ Richard Musgrave (1957, 1959) က စတင္ အဆိုသြင္းတဲ႔ concept ၿဖစ္ပါတယ္။ ဒီ concept ရဲ ႔ အေၿခခံကေတာ႔ ေပးနိုင္စြမ္း(Ability)နဲ႔ ေပးခ်င္တဲ႔ စြမ္းအား(Willingness to pay) ထက္ လိုအပ္ခ်က္ကို အဓိက ထားတာပါ။ ဥပမာ – အစုိးရက က်န္းမာေရးေဆာင္ရြက္ခ်က္ေတြ၊ ေစာင္႔ေရွာက္မႈ႔ေတြ၊ ပညာေရးနဲ႔ပတ္သက္လို႔ တိုးခ်ဲ႔ေဆာင္ရြက္တာမ်ဳိးက Merit Good မွာပါဝင္ပါတယ္။